Tarih 21 Aralık 2005, saat 05.42... İstanbul 7.6 büyüklüğündeki bir depremle sarsıldı. Merkez üssü Adalar'ın 2 kilometre güneyi...

Afet Kriz Masası'na ulaşan bu haber, İstanbul'da düzenlenen deprem tatbikatının senaryosundan ibaret. Ama senaryo hiç de iç açıcı değil. Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin talimatıyla, İstanbul Valiliği Kriz Merkezi tarafından yönetilen masabaşı tatbikatta, olası depremde ortaya çıkabilecek en kötü ihtimaller değerlendirildi.

Amaç, en kötü şartlarda yetkili kurumların nasıl çalıştığını görmek, koordinasyon konusunda eksiklikleri saptamaktı. Senaryo bilimsel verilere göre hazırlandı. Japonlar'ın araştırmaları, Büyükşehir Belediyesi'nin Deprem Master Planı ve Bayındırlık Bakanlığı'nın Afet Senaryosu, tatbikatın alt yapısını oluşturdu. Vali Yardımcısı Adem Karahasanoğlu koordinasyonu umut verici bulduklarını açıkladı.

Dakika dakika senaryo
Saat 5.47
* İlk 5 dakika içinde Kandilli Rasathanesi'nden, İstanbul Valiliği İl Kriz Merkezi'ne ilk hasar raporları digital olarak gelmeye başladı.

Saat 5.50
* 1. Ordu Komutanlığı İstanbul'da havadan ve denizden hasar tespiti için keşife başladı.

Saat 6:15
* Telefon hatları hasar gördü, cep telefonları ise yoğunluk yüzünden çalışmıyor. İstanbul genelinde görevlilere uydu telefonu ve telsizden ulaşılarak bilgi verildi. Hepsi kriz merkezine doğru yola çıktı.

İşte ulaşan ilk bilgiler
Kandilli Rasathanesi ve 1. Ordu Komutanlığı'na bağlı keşif ekiplerinden merkeze akan ilk bilgiler...

Ağır hasarlı ilçeler
* Adalar, Avcılar, Bakırköy, Kadıköy, Kartal, Küçükçekmece, Pendik, Tuzla, Büyükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler, Gaziosmanpaşa ve Üsküdar'da yoğun hasar var.

Hafif hasarlı ilçeler
* Esenler, Fatih, Kağıthane, Maltepe, Şişli, Zeytinburnu, Güngören, Bayrampaşa ve Beyoğlu'nda daha az hasar beklenmesine rağmen benzer görüntüler çıkabilir.

Şanslı ilçeler de var
* Beşiktaş, Sultanbeyli, Ümraniye, Sarıyer, Silivri, Beykoz, Çatalca, Eminönü ve Eyüp en az şekilde etkilenen ilçelerden.

159 mahalle ağır hasarlı
* Avrupa yakası için: Tarihi Yarımada, sahil, iç kısımlar ve Adalar'daki 54 mahalle ağır hasarlı.

* Anadolu yakası için: Boğaz'ın kuzey kesimleri hariç 105 mahallede ağır hasar tespit edildi.

* Orta hasarlı 298 mahalle ise Çatalca ve Adalar hariç hemen hemen tüm ilçelere dağılıyor.

Saat 7:30
* Görevlilerin üçte ikisi kriz merkezine ulaşıyor.

Hasar raporları....
Saat 8:00
* Kentteki keşif tamamlandı. İşte ilk hasar raporları...

Barajlar sağlam
* Alibeyköy, Darlık, Elmalı I-II, Sazlıdere ve Terkos barajları sağlam. Ömerli ve Büyükçekmece de hasar riski içermiyor.

Dalgalar sahili yuttu
* Sahil şeridindeki tesisler ve karayolu, balıkçı barınakları ile park ve eğlence merkezleri dalgalar sonucu sular altında kaldı.

İki köprü de kurtuldu
* Boğaz köprüleri depremden hasarsız kurtuldu.

* Haliç-Bebek istikametindeki yollarda göçükler meydana geldi.

Panik, infial, talan
* Büyük alışveriş merkezleri yağmalanıyor. Hatta provokasyonlar sonucu 2 bin 500 vatandaş Hükümet Konağı'nı işgal etti.

462 yerde yangın çıktı
* İstanbul genelinde 462 yangın var. Tarihi yarımadada, civardaki sobalı ahşap evler yüzünden yangınlar çıkıyor.

* Caddebostan'daki BP istasyonu ve Büyükçekmece'deki TEAŞ'ın santrali alarm veriyor.

* Yangın tehlikesi yüzünden bölgedeki 250 bin kişi yollara düştü, D-100 ve E-80 kilitlendi.

* Sanayideki hasar, benzin istasyonlarındaki yangınlar yüzünden zehirlenme tehlikesi var.

Otogar ve limanlar
* Harem Otogarı, Haydarpaşa Limanı ve Haydarpaşa Garı'nın kuzey bölümünde hasar var. Diğer iskele ve limanlar sağlam. Ancak dalgaların getirdiği moloz ve demir parçaları yüzünden demirli bulunan birçok tekne battı.

Su baskınları, doğalgaz
* Su şebekelerinde 729 noktada, kanalizasyonda 2 bin 230 adet noktada hasar tespit edildi. Su başkınları yer alıyor. 20 bin 427 doğalgaz servis kutusu hasarlı.

Geçitler ve viyadükler
* Mevcut viyadük, alt ve üst geçitlerden yüzde 25'i yıkıldı.

İlk yardım
* İlk yardım ve kurtarma görevlilerin üçte biri afete maruz kaldı.

Denizde facia
* İstinye açıklarında bir tanker yolcu gemisiyle çarpışıyor ve yangın çıkıyor.

* Ambarlı Limanı'ndan sürüklenen tanker Bakırköy açıklarında karaya oturuyor ve Menekşe sahili petrole bulanıyor.

* Haydarpaşa Limanı'ndaki kuruyük gemisi sürüklenerek açıktaki petrol tankerine çarpıyor. Denizin yüzeyi 4 kilometre petrolle kaplanıyor.

Turistler de ölüyor
Senaryoda turistler de unutulmamış...

* Bin 483 turist hayatını kaybediyor.

* 4 bin 441 turist yaralanıyor.

* 697 turist kayıp.

* 318 bin 372 turistin tahliyesi gerek.

En acı bilanço...
* 32 bin 572 kişi hayatını kaybediyor.

* 81 bin 919 kişi yaralanıyor.

* 1 milyon 167 bin 572 kişi evsiz kalıyor.

* 22 bin 735 bina yerle bir. 112 bin 243 bina ise yıkılmaya maruz kalmış.

* 180 bin bina orta derece hasarlı.

* 218 bin 398 bina hafif derecede hasarlı.

* 139 milyon 963 bin ton enkaz ortaya çıktı. Bunun kaldırılması için 72 bin 884 ağır eşya aracına, 4 bin 665 ağır makinaya ihtiyaç var.

Yılda Bir 6.0'lık Deprem!

Eski Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Ahmet Mete Işıkara'nın, "Ocak ayında 6.0'dan büyük bir deprem beklediği" yönünde yanlış anlamalara neden olan açıklamasının altında enstitüde bulunan 1900'den bu yana Türkiye'de meydana gelen depremlerin oluşum istatistikleri yatıyor.
 

Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü Sismoloji Laboratuvarı verilerine göre, son 105 yılda yani 1260 aylık dönemde 5.0 ile 5.9 arasında 759 deprem kaydedildi. Bu sonuç bu aralıktaki depremlerin ortalama 1.6 ayda bir olduğunu gösteriyor. Bu sürede 6.0 - 6.9 arasında da 99 deprem oldu. Yani bu depremlerin meydana gelme ortalaması 12.7 ay. Işıkara da sadece bu veriyi gündeme getirdi.
 

asathane verilerine göre 6.5'ten büyük deprem sayısı 15, meydana gelme ortalaması da 84 ay. 7.0 - 7.9 arasında ise 22 deprem meydana geldi, yani bu depremlerin gerçekleşme ortalaması 57 ayda bir.

 

105 yıllık 5.0'dan büyük depremler kırmızı nokta ile gösterilmiştir.

84 ciddi deprem oldu

Kandilli verilerine göre, 1900'den bu yana ciddi ölçüde hasar meydana getiren depremlerle ilgili istatistiki bilgiler şunlar:
 

Hasar verme sıklığı arasında olan deprem sayısı (5.6 - 7.9):84

Ortalama büyüklük: 8

Ölü sayısı: 82 bin 112

Yaralı: 115 bin

Hasarlı ve yıkılan bina: 558 bin 279

Son 105 yılda Türkiye'de olan 7.0'den büyük depremler şunlar: